Z jakiego drewna powstał Pinokio? Co mówi książka?

Pamiętam wieczór, kiedy usiadłam z dziećmi na kanapie, aby po raz kolejny przeczytać klasykę naszej dziecięcej literatury. Gdy w moich dłoniach pojawiła się oryginalna Książka Pinokio, najmłodszy synek zadał mi z pozoru proste pytanie: „Mamo, a z jakiego właściwie drzewa zrobiono tego pajacyka?”. Zamarłam na chwilę, bo choć wszyscy kojarzymy długi nos i stolarza Geppetto, precyzyjna odpowiedź wcale nie jest taka oczywista!

Słynny Pinokio to bez wątpienia najbardziej rozpoznawalna postać drewnianego chłopca na świecie. Przez lata oglądaliśmy bajki i filmy, ale to, co przekazuje nam oryginalny tekst Carla Collodiego, niesie za sobą niezwykłą symbolikę i zaskakujące fakty. Dziś zabieram Was w pachnącą żywicą podróż do stoiska majstra Wisienki i warsztatu Geppetto, aby rozwikłać tę stolarską zagadkę raz a dobrze.

Historia niezwykłego pieńka: Co naprawdę mówi powieść?

Wielu z nas pamięta z dzieciństwa utrwalony przez bajki obraz: staruszek Geppetto idzie do lasu, wybiera najładniejszy pniak sosnowy lub dębowy i z miłością rzeźbi swoją kukiełkę. Rzeczywistość literacka opisana przez włoskiego pisarza jest jednak znacznie bardziej nieprzewidywalna i pełna humoru.

Wszystko zaczyna się w stolarni majstra Antonio, zwanego majstrem Wisienką ze względu na swój czerwony, błyszczący nos. To w jego ręce trafia odłamek drewna, który od samego początku sprawia kłopoty. Gdy rzemieślnik podnosi siekierę, by ociosać pniak, słyszy cichy, piskliwy głosik: „Nie uderzaj mnie tak mocno!”.

Oto jak w powieści wyglądają pierwsze momenty tego niezwykłego surowca:

To nie była szlachetna miedź ani dąb: Majster Wisienka wprost zaznacza, że kawałek nie był drogi ani wartościowy.
Zwykłe drewno opałowe: Pieniek leżał w kącie warsztatu przeznaczony po prostu do wrzucenia do pieca, aby ogrzać pomieszczenie.
Magiczny i nieokiełznany duch: Drewno posiadało własną świadomość i wolę, zanim jeszcze dotknęło go jakiekolwiek dłuto.

Wiśniowe drzewo, sosna czy zwykły polana opałowy?

Czy autor wymienia konkretny gatunek biologiczny? Włoski twórca prezentuje postać pajacyka bez podawania botanicznej nazwy drzewa w pierwszym rozdziale. Collodi pisze wprost o pezzo di legno – zwykłym kawałku drewna opałowego.

Jednak analizując realia dziewiętnastowiecznej Toskanii oraz specyfikę lokalnego rzemiosła, badacze literatury najczęściej wskazują na sosnę, świerk lub pinię (włoską sosnę pinię). Były to najpopularniejsze gatunki drewna miękkiego, łatwo dostępnego i powszechnie używanego do palenia w piecach oraz do tworzenia prostych zabawek. Co ciekawe, sama nazwa słynnego pajacyka silnie nawiązuje do słowa pinocchio, które w dialekcie toskańskim oznacza orzeszek piniowy!

Jak Geppetto powołał pajacyka do życia?

Gdy przerażony majster Wisienka oddaje tajemniczy pniak swojemu przyjacielowi Geppetto, ten zabiera go do swojego ubogiego pokoiku. Geppetto marzy o stworzeniu pięknej lalki, z którą mógłby podróżować po świecie i zarabiać na kawałek chleba. W ten sposób powstają tradycyjne, włoskie Drewniane kukiełki.

Proces rzeźbienia pokazuje, jak żywy i nieposłuszny był ten surowiec od samego początku. Gdy Geppetto wycina oczy, te natychmiast zaczynają na niego łypać. Gdy struga nos, ten zaczyna rosnąć w nieskończoność. A kiedy pojawiają się usta, energiczny drewniany chłopiec natychmiast wytyka stolarzowi język i zaczyna się z niego wyśmiewać!

Każda współczesna adaptacja pomysłu włoskiego prozaika próbuje oddać tę niezwykłą dynamikę. To nie był cichy, pasywny materiał – to surowe, żywe drewno, które wymagało ogromu pracy, cierpliwości i miłości, aby uformować z niego prawdziwego człowieka.

Głęboka symbolika surowego drewna w dziele Collodiego

Zastanawiałam się kiedyś podczas spaceru po lesie, dlaczego Collodi wybrał właśnie zwykłe polano opałowe, a nie szlachetny cedr czy heban. Odpowiedź kryje się w genialnej metaforze wychowania dziecka.

Zwykłe drewno opałowe symbolizuje:

Niewoszlifowaną naturę dziecka: Dziecko przychodzące na świat jest surowe, pełne dzikich impulsów i wymaga mądrego prowadzenia.
Brak materialnych bogactw: Geppetto był bardzo ubogi. Jego miłość do syna nie opierała się na drogich materiałach, lecz na poświęceniu (sprzedał własny kożuch, by kupić synowi elementarz).
Uniwersalność: Pinokio mógł być każdym z nas. Zwykłe drewno pokazuje, że każdy człowiek ma w sobie iskierkę dobra i potencjał do zmiany, niezależnie od pochodzenia.

Gdy czytamy, jak włoski autor prezentuje postać głównego bohatera, widzimy proces transformacji twardego, egoistycznego materiału w miękkie, bijące ludzkie serce.

Często zadawane pytania (FAQ)

Z jakiego drewna stworzony został Pinokio według książki? W oryginalnej powieści Carlo Collodi nie podaje dokładnego gatunku botanicznego, określając go jako zwykły kawałek drewna opałowego (pezzo di legno). Ze względu na toskańskie tło powieści i nazwę bohatera przyjmuje się, że była to sosna, świerk lub włoska sosna pinia.

Co oznacza imię Pinokio? Imię Pinokio (wł. Pinocchio) w dialekcie toskańskim odnosi się bezpośrednio do orzeszka piniowego (pinolo) lub małej pinii. Wybór tego imienia przez Geppetto silnie nawiązuje do drewnianego pochodzenia pajacyka.

Czy Geppetto sam ściął drzewo na Pinokia? Nie, Geppetto dostał ten magiczny kawałek drewna od swojego przyjaciela, majstra Antonio (zwanego majstrem Wisienką), który chciał pozbyć się przerażającego, gadającego pniaka ze swojego warsztatu stolarskiego.

Dlaczego drewno na Pinokia było wyjątkowe? Pieniek posiadał własny głos, emocje oraz wolę jeszcze zanim Geppetto zaczął go strugać. Było to drewno niezwykle żywe, nieposłuszne i reagujące na każdy ruch dłuta stolarza.